വേദികൾ മാറ്റിയത് കൊണ്ട് പ്രതിഷേധങ്ങൾ ഇല്ലാതാകുമോ?

ജനാധിപത്യത്തിന്റെ ശക്തി ഭരണകൂടത്തിന്റെ സൗകര്യത്തിലല്ല, ജനങ്ങളുടെ ശബ്ദത്തിലാണ്. പതിറ്റാണ്ടുകളായി അധികാരത്തോടുള്ള വിയോജിപ്പുകൾക്കും നീതിക്കായുള്ള പോരാട്ടങ്ങൾക്കും സാക്ഷിയായ ഡൽഹിയിലെ ജന്തർ മന്തറിനെ ഔദ്യോഗിക സമരവേദികളുടെ പട്ടികയിൽനിന്ന് ഒഴിവാക്കിയ നടപടി ഗുരുതരമായ ചോദ്യങ്ങളാണ് ഉയർത്തുന്നത്. പ്രതിഷേധങ്ങൾക്ക് പകരം വേദികൾ അനുവദിച്ചുവെന്ന വിശദീകരണത്തിന് അപ്പുറം, ജനങ്ങളുടെ ശബ്ദം അധികാരകേന്ദ്രങ്ങളിൽനിന്ന് അകറ്റപ്പെടുന്നുണ്ടോ എന്നതാണ് പരിശോധിക്കേണ്ടത്. ജന്തർ മന്തറിന് പകരം രാംലീല മൈതാനം, കിഴക്കൻ ഡൽഹിയിലെ സി.ബി.ഡി ഗ്രൗണ്ട്, ബുറാഡി ഗ്രൗണ്ട് എന്നിവ സമരവേദികളായി നിശ്ചയിച്ചിരിക്കുകയാണ്. ഗതാഗതസൗകര്യവും ക്രമസമാധാനവും ഉറപ്പാക്കാനാണ് നടപടിയെന്ന വാദം സർക്കാർ മുന്നോട്ടുവയ്ക്കാം. എന്നാൽ, പ്രതിഷേധത്തിന്റെ സ്ഥലം മാറ്റുന്നതും പ്രതിഷേധത്തിന്റെ പ്രസക്തി കുറയ്ക്കുന്നതും രണ്ടാണ്. അധികാരകേന്ദ്രങ്ങൾക്ക് സമീപം ഉയരുന്ന ജനശബ്ദത്തെ ദൂരങ്ങളിലേക്ക് മാറ്റുമ്പോൾ, അതിന്റെ രാഷ്ട്രീയവും പ്രതീകാത്മകവുമായ ശക്തി ദുർബലപ്പെടാനുള്ള സാധ്യത തള്ളിക്കളയാനാവില്ല.ജനാധിപത്യത്തിൽ സമരം ഭരണകൂടം അനുവദിക്കുന്ന ഒരു ഔദാര്യമല്ല; ഭരണഘടന ഉറപ്പുനൽകുന്ന അവകാശമാണ്. അനുച്ഛേദം 19(1)(b) സമാധാനപരമായും ആയുധങ്ങളില്ലാതെയും ഒത്തുചേരാനുള്ള അവകാശം ഉറപ്പാക്കുന്നു. പൊതുസമാധാനവും ഗതാഗതവും സംരക്ഷിക്കാൻ ന്യായമായ നിയന്ത്രണങ്ങൾ ഏർപ്പെടുത്താമെങ്കിലും, അതിന്റെ പേരിൽ പ്രതിഷേധത്തിന്റെ സ്വാതന്ത്ര്യം അനാവശ്യമായി ചുരുക്കാൻ പാടില്ല. നിയന്ത്രണം ജനാധിപത്യാവകാശത്തെ സംരക്ഷിക്കാനാണോ, അതോ അസൗകര്യമുണ്ടാക്കുന്ന ശബ്ദങ്ങളെ അകറ്റാനാണോ എന്നതാണ് നിർണായകം. പ്രതിഷേധങ്ങൾക്ക് ബദൽ വേദികൾ അനുവദിച്ചിട്ടുണ്ടെന്നത് മാത്രം കൊണ്ട് ആശങ്കകൾ അവസാനിക്കുന്നില്ല. അവിടങ്ങളിലെത്താനുള്ള സൗകര്യം, പൊതുജനങ്ങളുടെ പങ്കാളിത്തം, മാധ്യമശ്രദ്ധ, സമരത്തിന്റെ ദൃശ്യത എന്നിവയും പ്രധാനമാണ്. ജനങ്ങൾ പറയുന്നത് അധികാരികൾ കേൾക്കേണ്ടതുണ്ട്; അവരുടെ ശബ്ദം കേൾക്കാൻ കഴിയാത്തത്ര ദൂരത്തേക്ക് മാറ്റിവയ്ക്കുന്നതല്ല ജനാധിപത്യത്തിന്റെ ഉത്തരവാദിത്വം. മുഖ്യ തെരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണർക്കെതിരായ പ്രതിഷേധങ്ങൾ ഉൾപ്പെടെ രാജ്യത്ത് വിവിധ വിഷയങ്ങളിൽ സമരങ്ങൾ ഉയരുന്ന പശ്ചാത്തലത്തിലാണ് ജന്തർ മന്തറിനെ ഔദ്യോഗിക സമരവേദികളുടെ പട്ടികയിൽനിന്ന് ഒഴിവാക്കിയത്. ഈ സമയക്രമം സംശയങ്ങൾക്കും വിമർശനങ്ങൾക്കും ഇടയാക്കുന്നത് സ്വാഭാവികമാണ്. എന്നാൽ, തീരുമാനത്തിനു പിന്നിലെ ഉദ്ദേശ്യം എന്താണെന്ന് തെളിവില്ലാതെ ഉറപ്പിച്ചുപറയുന്നതിനേക്കാൾ പ്രധാനമാണ് അതിന്റെ ഫലങ്ങൾ ജനാധിപത്യാവകാശങ്ങളെ എങ്ങനെ ബാധിക്കുമെന്ന പരിശോധന. ഒരു കമ്മിറ്റി റിപ്പോർട്ടോ പൊലീസ് ഉത്തരവോ ഭരണഘടന ഉറപ്പുനൽകുന്ന അവകാശങ്ങളുടെ അതിരുകൾ നിർണയിക്കുന്ന അവസാനവാക്കാകരുത്. സമരവേദികളുടെ പുനഃക്രമീകരണം അനിവാര്യമാണെങ്കിൽ, അതിന് സുതാര്യമായ മാനദണ്ഡങ്ങളും പൊതുചർച്ചയും ന്യായമായ കാരണങ്ങളും വേണം. പ്രതിഷേധക്കാർക്ക് പ്രായോഗികമായി ഉപയോഗിക്കാവുന്ന വേദികൾ ഉറപ്പാക്കുകയും നിയന്ത്രണങ്ങൾ അനുപാതികമാണെന്ന് തെളിയിക്കുകയും വേണം. ജന്തർ മന്തർ ഒരു ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ ഇടം മാത്രമല്ല; അധികാരത്തോട് ചോദ്യം ചോദിക്കാനുള്ള പൗരാവകാശത്തിന്റെ പ്രതീകം കൂടിയാണ്. ആ വേദിയുടെ ഔദ്യോഗിക പദവി മാറ്റാനാകും. പക്ഷേ, അനീതിക്കെതിരെ പ്രതികരിക്കാനുള്ള മനുഷ്യരുടെ അവകാശത്തെ ഉത്തരവുകളിലൂടെ ഇല്ലാതാക്കാനാവില്ല. ജനാധിപത്യത്തിന്റെ ആരോഗ്യം അളക്കേണ്ടത് തെരുവുകളിൽ എത്ര സമരങ്ങൾ നടക്കുന്നുവെന്നതുകൊണ്ടല്ല, ആ സമരങ്ങളോട് ഭരണകൂടം എങ്ങനെ പ്രതികരിക്കുന്നുവെന്നതുകൊണ്ടാണ്. ജന്തർ മന്തറിന്റെ വാതിൽ അടച്ചാൽ ജനങ്ങളുടെ ശബ്ദം അടയില്ല. വേദികൾ മാറ്റാം; വിയോജിപ്പുകളെ മായ്ക്കാനാവില്ല. ജനാധിപത്യത്തിന്റെ യഥാർഥ വേദി മൈതാനങ്ങളല്ല-ചോദ്യം ചോദിക്കാൻ ഭയപ്പെടാത്ത ജനങ്ങളുടെ മനസ്സാണ്.