മതവിദ്വേഷത്തിന്റെ ഇരുട്ടിനെ തോൽപ്പിക്കുന്നത് മനുഷ്യസ്നേഹത്തിന്റെ കരുത്ത്
വയനാട്ടിൽ കല്യാണി അമ്മയുടെ ചിതയ്ക്ക് തീകൊളുത്തിയ റസാഖിന്റെയും സുലൈമാന്റെയും കൈകളിൽ തെളിഞ്ഞത് ഒരു അന്ത്യകർമത്തിന്റെ അഗ്നി മാത്രമായിരുന്നില്ല; മതത്തിന്റെയും ജാതിയുടെയും അതിരുകൾക്കപ്പുറം മനുഷ്യനെ മനുഷ്യനായി കാണുന്ന കേരളത്തിന്റെ മഹത്തായ മാനവിക പാരമ്പര്യത്തിന്റെ വെളിച്ചം കൂടിയായിരുന്നു. അരനൂറ്റാണ്ടിലേറെ നീണ്ട അയൽബന്ധം അമ്മയും മക്കളും തമ്മിലുള്ള ആത്മബന്ധമായി വളർന്നപ്പോൾ, ആ സ്നേഹത്തിന്റെ അവസാന സാക്ഷ്യമായി മാറുകയായിരുന്നു കല്യാണി അമ്മയുടെ അന്ത്യയാത്ര. മക്കളോ അടുത്ത ബന്ധുക്കളോ ഇല്ലാതെ വിടപറഞ്ഞ കല്യാണി അമ്മയ്ക്ക് അന്ത്യകർമങ്ങൾ നിർവഹിക്കാൻ മുന്നോട്ടുവന്നത് അയൽവാസികളായ റസാഖും സുലൈമാനുമായിരുന്നു. ഹിന്ദു ആചാരപ്രകാരം കർമങ്ങൾ നിർവഹിച്ച് ചിതയ്ക്ക് തീകൊളുത്തിയ അവർ മതപരമായ വേർതിരിവുകൾക്കപ്പുറം മനുഷ്യബന്ധങ്ങളുടെ മഹത്വം ഉയർത്തിപ്പിടിച്ചു. അരനൂറ്റാണ്ടിന്റെ അയൽബന്ധം അവസാനിച്ചത് മതത്തിന്റെ മതിലുകൾക്കുള്ളിലല്ല, സ്വന്തം അമ്മയെ യാത്രയാക്കുന്ന മക്കളുടെ ഹൃദയത്തോടെയായിരുന്നു. ഇതാണ് കേരളം. വിശ്വാസങ്ങളും ആചാരങ്ങളും വ്യത്യസ്തമായിരിക്കുമ്പോഴും പരസ്പരം ചേർത്തുപിടിക്കാൻ അറിയുന്ന മനുഷ്യരുടെ നാട്. പ്രതിസന്ധികളിലും പ്രളയത്തിലും മഹാമാരിയിലും ജാതിയും മതവും നോക്കാതെ കൈകോർത്ത മനുഷ്യരുടെ അനുഭവങ്ങൾ ഈ നാടിന്റെ സാമൂഹിക ചരിത്രത്തിലുണ്ട്. കോവിഡ് കാലത്ത് ബന്ധുക്കൾ പോലും മൃതദേഹങ്ങൾ ഏറ്റെടുക്കാൻ മടിച്ചപ്പോൾ അന്ത്യകർമങ്ങൾ ഏറ്റെടുത്തവരും ദുരിതത്തിലായവർക്ക് താങ്ങായവരും മതസൗഹാർദത്തിന്റെ യഥാർഥ മുഖം ലോകത്തിന് കാണിച്ചുകൊടുത്തു. ആ പാരമ്പര്യത്തിന്റെ തുടർച്ചയാണ് വയനാട്ടിൽ കണ്ടത്. എന്നാൽ മനുഷ്യബന്ധങ്ങളെക്കാൾ മതപരമായ സ്വത്വങ്ങൾക്ക് പ്രാധാന്യം നൽകാനും വിശ്വാസത്തിന്റെ പേരിൽ മനുഷ്യരെ പരസ്പരം അകറ്റാനും ചിലർ നിരന്തരം ശ്രമിക്കുന്ന കാലമാണിത്. രാഷ്ട്രീയ നേട്ടങ്ങൾക്കും സങ്കുചിത താൽപര്യങ്ങൾക്കും വേണ്ടി മതവികാരങ്ങളെ ഇളക്കിവിടുകയും അയൽക്കാരനെ അപരനായി ചിത്രീകരിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന പ്രവണതകൾ സമൂഹത്തിൽ വിഷം പടർത്തുകയാണ്. ചരിത്രവും സംസ്കാരവും പങ്കിട്ട മനുഷ്യർക്കിടയിൽ സംശയത്തിന്റെയും വിദ്വേഷത്തിന്റെയും മതിലുകൾ പണിയാനുള്ള ഇത്തരം നീക്കങ്ങൾക്കെതിരെ ജാഗ്രത പുലർത്തേണ്ടത് കാലത്തിന്റെ ആവശ്യമാണ്. മതവിശ്വാസം മനുഷ്യന്റെ വ്യക്തിപരമായ ആത്മീയതയാണ്. എന്നാൽ ആ വിശ്വാസം മറ്റൊരു മനുഷ്യനോടുള്ള സ്നേഹത്തിനും കരുണയ്ക്കും തടസ്സമാകുമ്പോൾ അതിന്റെ മാനുഷിക മൂല്യം തന്നെ ചോദ്യം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. സ്വന്തം വിശ്വാസത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുമ്പോഴും അപരന്റെ വിശ്വാസത്തെ ആദരിക്കാനും അവന്റെ വേദനയിൽ പങ്കുചേരാനും കഴിയുന്നതാണ് യഥാർഥ സംസ്കാരം. കല്യാണി അമ്മയുടെ അന്ത്യകർമങ്ങൾ നിർവഹിച്ച റസാഖും സുലൈമാനും ഈ വലിയ ജീവിതപാഠമാണ് പകർന്നുനൽകിയത്.
മതസൗഹാർദം സമ്മേളനവേദികളിലെ പ്രസംഗങ്ങളിലോ രാഷ്ട്രീയക്കാരുടെ പ്രഖ്യാപനങ്ങളിലോ മാത്രം നിലനിൽക്കേണ്ട ഒന്നല്ല. അയൽവാസിയുടെ വിശപ്പറിയുമ്പോഴും രോഗത്തിൽ തുണയാകുമ്പോഴും മരണത്തിൽ കൈപിടിക്കുമ്പോഴും അതിന് ജീവൻ ലഭിക്കുന്നു. മനുഷ്യനോടുള്ള കടപ്പാടും അയൽബന്ധത്തിന്റെ ഉത്തരവാദിത്വവും സ്നേഹത്തിന്റെ ഭാഷയിൽ പ്രകടമാകുമ്പോഴാണ് സാഹോദര്യം യാഥാർഥ്യമാകുന്നത്.
കല്യാണി അമ്മയുടെ അന്ത്യയാത്ര കേരളത്തിന്റെ മനസ്സാക്ഷിക്കു മുന്നിൽ ഉയർത്തുന്ന സന്ദേശം വ്യക്തമാണ്: മനുഷ്യനെ മതത്തിന്റെ പേരിൽ വിഭജിക്കാനാവില്ല; സ്നേഹത്തിന് ജാതിയുടെ അതിർത്തികളുമില്ല. വിദ്വേഷത്തിന്റെ പ്രചാരണങ്ങൾ എത്ര ശക്തമായാലും ജീവിതംകൊണ്ട് സാഹോദര്യം തെളിയിക്കുന്ന മനുഷ്യർ ഈ മണ്ണിലുണ്ട്. അവരുടെ നന്മയാണ് കേരളത്തിന്റെ യഥാർഥ കരുത്ത്. കല്യാണി അമ്മയുടെ ചിതയിൽനിന്നുയർന്ന പുക കാലത്തിന്റെ ഓർമയിൽ ഒരു സ്നേഹസാക്ഷ്യമായി നിലനിൽക്കട്ടെ. റസാഖിന്റെയും സുലൈമാന്റെയും കൈകളിൽ തെളിഞ്ഞത് ഒരു ചിതയിലെ തീ മാത്രമല്ല; മതവിദ്വേഷത്തിന്റെ ഇരുട്ടിനെ പ്രതിരോധിക്കുന്ന മാനവികതയുടെ ദീപം കൂടിയാണ്. ആ വെളിച്ചം കെടാതെ കാത്തുസൂക്ഷിക്കേണ്ടത് ഓരോ മലയാളിയുടെയും ഉത്തരവാദിത്വമാണ്. കാരണം, മനുഷ്യനെ മനുഷ്യനായി കാണുന്ന സംസ്കാരമാണ് കേരളത്തിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ സമ്പത്ത്.