തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ജനാധിപത്യത്തിന്റെ ആഘോഷമാണ്. എന്നാൽ ആ ആഘോഷത്തിന്റെ വിശുദ്ധി നിലനിൽക്കണമെങ്കിൽ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പ്രക്രിയ സ്വതന്ത്രവും നീതിപൂർവവും സുതാര്യവുമാണെന്ന ഉറച്ച വിശ്വാസം ജനങ്ങൾക്കുണ്ടാകണം. വോട്ടവകാശം വിനിയോഗിക്കുന്നതുപോലെതന്നെ പ്രധാനമാണ് ആ വോട്ട് കൃത്യമായി രേഖപ്പെടുത്തപ്പെടുകയും എണ്ണപ്പെടുകയും ജനവിധി സംശയാതീതമായി അംഗീകരിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു എന്ന ഉറപ്പും. ഈ വിശ്വാസത്തിന് പോറലേൽക്കുമ്പോൾ പ്രതിസന്ധിയിലാകുന്നത് ഒരു ഭരണഘടനാ സ്ഥാപനം മാത്രമല്ല, ജനാധിപത്യത്തിന്റെ അടിത്തറതന്നെയാണ്. മുഖ്യ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണർ ഗ്യാനേഷ് കുമാറിന്റെ രാജി ആവശ്യപ്പെട്ട് ഡൽഹിയിലെ രാംലീല മൈതാനത്ത് ഇന്ത്യാ മുന്നണി സംഘടിപ്പിച്ച മഹാറാലി ഈ ആശങ്കകളുടെ രാഷ്ട്രീയ ആവിഷ്കാരമാണ്. വോട്ടർപട്ടികയുടെ പ്രത്യേക തീവ്ര പരിഷ്കരണമായ എസ്.ഐ.ആറുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ക്രമക്കേടുകൾ, വോട്ടർമാരുടെ പേരുകൾ കൂട്ടത്തോടെ നീക്കം ചെയ്തുവെന്ന ആരോപണം, തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷന്റെ നിഷ്പക്ഷതയെക്കുറിച്ചുള്ള സംശയങ്ങൾ എന്നിവയാണ് പ്രതിപക്ഷം ഉയർത്തുന്ന പ്രധാന വിഷയങ്ങൾ. ഈ ആരോപണങ്ങൾ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷനും കേന്ദ്ര ഭരണകൂടവും നിഷേധിക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും അവ ഉയർത്തുന്ന ചോദ്യങ്ങളെ അവഗണിച്ചുതള്ളാനാവില്ല. ജനാധിപത്യത്തിൽ സംശയങ്ങൾക്ക് മറുപടി നൽകേണ്ടത് അധികാരത്തിന്റെ ഭാഷയിലൂടെയല്ല, സുതാര്യമായ നടപടികളിലൂടെയാണ്. തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷൻ ഭരണകക്ഷിയുടെയോ പ്രതിപക്ഷത്തിന്റെയോ താൽപര്യങ്ങൾക്കതീതമായി പ്രവർത്തിക്കേണ്ട ഭരണഘടനാ സ്ഥാപനമാണ്. അതിന്റെ വിശ്വാസ്യത നിലനിൽക്കുന്നത് നിയമപരമായ അധികാരത്തിലൂടെ മാത്രമല്ല, പൊതുസമൂഹത്തിന്റെ അംഗീകാരത്തിലൂടെയുമാണ്. വോട്ടർപട്ടികയിൽനിന്ന് അർഹരായവരുടെ പേരുകൾ ഒഴിവാക്കപ്പെട്ടുവെന്ന പരാതി ഉയരുമ്പോൾ ഓരോ പരാതിയും പരിശോധിക്കാനും തെറ്റുകൾ തിരുത്താനും കമ്മീഷന് ബാധ്യതയുണ്ട്. അതേസമയം, ഇരട്ടിപ്പുകളും അർഹതയില്ലാത്ത പേരുകളും ഒഴിവാക്കാനാണ് പരിഷ്കരണമെന്ന് കമ്മീഷൻ വ്യക്തമാക്കുന്നുണ്ടെങ്കിൽ ആ നടപടികളുടെ മാനദണ്ഡങ്ങളും കണക്കുകളും പൊതുജനങ്ങൾക്ക് ബോധ്യപ്പെടുന്ന വിധത്തിൽ അവതരിപ്പിക്കണം. സുതാര്യതയാണ് സംശയങ്ങൾക്കുള്ള ഏറ്റവും ഫലപ്രദമായ മറുപടി. ഗ്യാനേഷ് കുമാറിന്റെ രാജി ആവശ്യപ്പെട്ടുള്ള പ്രതിപക്ഷ സമരം ഒരു വ്യക്തിയെ ലക്ഷ്യമിട്ടുള്ള രാഷ്ട്രീയ പ്രതിഷേധമായി മാത്രം ചുരുക്കിക്കാണുന്നതും ശരിയല്ല. ഭരണഘടനാ സ്ഥാപനങ്ങളുടെ സ്വയംഭരണവും ഉത്തരവാദിത്വവും ഉറപ്പാക്കണമെന്ന വിശാലമായ ചർച്ചയാണ് അതിന്റെ കേന്ദ്രത്തിലുള്ളത്. എന്നാൽ രാജി ആവശ്യപ്പെടുന്നതുകൊണ്ടുമാത്രം പ്രശ്നത്തിന് പരിഹാരമാകില്ല. തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നടപടികളിലെ പരാതികൾക്ക് നിയമപരമായ പരിശോധനയും വസ്തുനിഷ്ഠമായ മറുപടിയും വേണം. കമ്മീഷന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ വീഴ്ചയുണ്ടെങ്കിൽ അത് തിരുത്തപ്പെടുകയും ആരോപണങ്ങൾ അടിസ്ഥാനരഹിതമാണെങ്കിൽ വസ്തുതകളിലൂടെ അത് തെളിയിക്കപ്പെടുകയും വേണം. ഡൽഹിയിലെ റാലിയുടെ മറ്റൊരു ശ്രദ്ധേയമായ വശം പ്രതിപക്ഷ പാർട്ടികളുടെ ഐക്യമാണ്. ആശയപരവും പ്രാദേശികവുമായ അഭിപ്രായവ്യത്യാസങ്ങൾക്കിടയിലും ജനാധിപത്യ സംരക്ഷണം പോലുള്ള അടിസ്ഥാന വിഷയത്തിൽ ഒന്നിച്ചുനിൽക്കാൻ ഇന്ത്യാ മുന്നണിക്ക് കഴിഞ്ഞത് രാഷ്ട്രീയമായി പ്രസക്തമാണ്. എന്നാൽ ഒരു ദിവസത്തെ വൻ ജനക്കൂട്ടവും മുദ്രാവാക്യങ്ങളും മാത്രം ജനാധിപത്യ പ്രതിസന്ധിക്ക് പരിഹാരമാകില്ല. ഈ ഐക്യം താൽക്കാലിക പ്രതിഷേധത്തിനപ്പുറം നിലനിൽക്കണം. പാർലമെന്റിലും നിയമവേദികളിലും പൊതുസമൂഹത്തിലും തുടർച്ചയായ ഇടപെടലുകളിലൂടെ ഉയർത്തുന്ന ചോദ്യങ്ങൾക്ക് പരിഹാരം തേടണം. ജനാധിപത്യ സംരക്ഷണം രാഷ്ട്രീയ പ്രചാരണത്തിനുള്ള മുദ്രാവാക്യമായി ചുരുങ്ങാതിരിക്കാനും പ്രതിപക്ഷം ജാഗ്രത പുലർത്തണം. അതേസമയം, ജനാധിപത്യത്തിന്റെ സംരക്ഷണം പ്രതിപക്ഷത്തിന്റെ മാത്രം ഉത്തരവാദിത്വമല്ല. ഭരണകക്ഷിക്കും ഭരണഘടനാ സ്ഥാപനങ്ങൾക്കും തുല്യമായ ബാധ്യതയുണ്ട്. വിമർശനങ്ങളെ ശത്രുതയായി കാണുകയും ചോദ്യങ്ങളെ രാഷ്ട്രീയ വിരോധമായി തള്ളുകയും ചെയ്യുന്ന സമീപനം ജനാധിപത്യ സംവിധാനങ്ങളെ കൂടുതൽ ദുർബലപ്പെടുത്തും. തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷന്റെ നിഷ്പക്ഷതയെക്കുറിച്ച് ഉയരുന്ന സംശയങ്ങൾ പരിഹരിക്കേണ്ടത് കമ്മീഷന്റെ തന്നെ ഉത്തരവാദിത്വമാണ്. ഭരണകൂടം അതിന്റെ സ്വതന്ത്ര പ്രവർത്തനത്തിന് ആവശ്യമായ സാഹചര്യം ഉറപ്പാക്കുകയും വേണം. ജനാധിപത്യത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ ശക്തി അധികാരത്തിന്റെ വലുപ്പത്തിലല്ല, അധികാരത്തെ ചോദ്യം ചെയ്യാനുള്ള പൗരന്റെ അവകാശത്തിലാണ്. ആ അവകാശം വോട്ടെടുപ്പ് ദിവസം മാത്രമല്ല, തിരഞ്ഞെടുപ്പിന്റെ ഓരോ ഘട്ടത്തിലും സംരക്ഷിക്കപ്പെടണം. വോട്ടർപട്ടികയിൽ പേര് ഉണ്ടാകുമോ, രേഖപ്പെടുത്തിയ വോട്ട് എണ്ണപ്പെടുമോ എന്ന ആശങ്കയില്ലാതെ ഓരോ പൗരനും ജനാധിപത്യ പ്രക്രിയയിൽ പങ്കാളിയാകാൻ കഴിയണം. തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷനിലുള്ള ജനവിശ്വാസം വീണ്ടെടുക്കേണ്ടത് ഒരു രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടിയുടെ വിജയത്തിനുവേണ്ടിയല്ല; ഇന്ത്യൻ ജനാധിപത്യത്തിന്റെ ഭാവിക്കുവേണ്ടിയാണ്. ജനങ്ങളുടെ വിശ്വാസം സംരക്ഷിക്കപ്പെടുമ്പോഴേ ഭരണഘടനാ സ്ഥാപനങ്ങളുടെ വിശ്വാസ്യതയും ജനാധിപത്യത്തിന്റെ കരുത്തും നിലനിൽക്കൂ.
1