കമ്പ്യൂട്ടറൈസ്ഡ് കൺട്രോളുകളും കോടികൾ വിലമതിക്കുന്ന അത്യാധുനിക യന്ത്രസാമഗ്രികളും നിറഞ്ഞ കൂറ്റൻ റിഫൈനറികളുടെ കാലത്താണ് നാം ജീവിക്കുന്നത്. എന്നാൽ, ഇന്തോനേഷ്യയിലെ കിഴക്കൻ ജാവയിലുള്ള ബോജോനെഗോറോ (Bojonegoro) റീജൻസിയിലെ വൊണോകോലോ (Wonocolo) ഗ്രാമത്തിൽ എത്തിയാൽ കാണാൻ കഴിയുന്നത് തികച്ചും വിഭിന്നമായൊരു കാഴ്ചയാണ്. ആധുനിക സാങ്കേതികവിദ്യയുടെ യാതൊരു സ്പർശനവുമില്ലാതെ തേക്ക് മരങ്ങളും തുരുമ്പിച്ച ഇരുമ്പ് കുഴലുകളും പഴയ ട്രക്ക് എഞ്ചിനുകളും വിറകടുപ്പുകളും മാത്രം ഉപയോഗിച്ച് ഭൂമിക്കടിയിൽ നിന്ന് അസംസ്കൃത എണ്ണ കുഴിച്ചെടുത്ത് സംസ്കരിക്കുകയാണ് ഒരു ജനത. ‘ടെക്സസ് വാൻ ജാവ’ (The Texas of Java) എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ പ്രദേശം ഡച്ച് കൊളോണിയൽ കാലഘട്ടത്തിന്റെ ശേഷിപ്പുകൾ പേറുന്ന ഒരു ജീവിക്കുന്ന പെട്രോളിയം മ്യൂസിയം കൂടിയാണ്.
ഡച്ച് കൊളോണിയൽ കാലത്തെ വേരുകൾ
1890-കളുടെ അവസാനത്തിൽ ഇന്തോനേഷ്യ ഡച്ച് ഈസ്റ്റ് ഇൻഡീസിന്റെ ഭാഗമായിരുന്ന കാലത്താണ് ഡി.പി.എം (Dordtsche Petroleum Maatschappij) എന്ന കൊളോണിയൽ എണ്ണക്കമ്പനി ബോജോനെഗോറോ മേഖലയിൽ വ്യാവസായിക അടിസ്ഥാനത്തിൽ എണ്ണ പര്യവേക്ഷണം ആരംഭിക്കുന്നത്. പിന്നീട് ഈ കിണറുകൾ ആഗോള എണ്ണ ഭീമന്മാരായ ‘ഷെൽ’ (Royal Dutch Shell) കമ്പനിയുടെ ഭാഗമായി മാറി.
രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിനും തുടർന്ന് ഇന്തോനേഷ്യൻ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനും ശേഷം ഡച്ച് കമ്പനികൾ ഈ മേഖല പൂർണ്ണമായി ഉപേക്ഷിച്ചു മടങ്ങി. തുടർന്ന്, അവശേഷിച്ച എണ്ണക്കിണറുകളും ഉപകരണങ്ങളും പ്രാദേശിക ഗ്രാമീണർ ഏറ്റെടുക്കുകയായിരുന്നു. തലമുറകളായി കൈമാറിവന്ന ലളിതമായ എഞ്ചിനീയറിംഗ് അറിവുകൾ ഉപയോഗിച്ച് പ്രദേശവാസികൾ ഈ കിണറുകൾ വീണ്ടും പ്രവർത്തനക്ഷമമാക്കുകയും തനതായൊരു പരമ്പരാഗത സംസ്കരണ വ്യവസ്ഥിതിക്ക് രൂപം നൽകുകയും ചെയ്തു.
ഖനനവും വാറ്റിയെടുക്കലും: ഘട്ടം ഘട്ടമായി
തികച്ചും പ്രാകൃതവും എന്നാൽ പ്രായോഗികവുമായ ഘട്ടങ്ങളിലൂടെയാണ് ഇവിടെ ഇന്ധന ഉൽപ്പാദനം നടക്കുന്നത്:
- തടി കൊണ്ടുള്ള ഡ്രില്ലിംഗ് ടവറുകൾ (Wooden Derricks): തദ്ദേശീയമായി ലഭിക്കുന്ന തേക്ക് മരത്തടികൾ കൂട്ടിക്കെട്ടി 15 മുതൽ 20 മീറ്റർ വരെ ഉയരമുള്ള ത്രികോണാകൃതിയിലുള്ള ടവറുകൾ നിർമ്മിക്കുന്നു. നൂറുകണക്കിന് മീറ്റർ ആഴത്തിലേക്ക് തുരന്നിറങ്ങുന്ന പൈപ്പുകളും വലിയ ഇരുമ്പ് സിലിണ്ടറുകളും (Bailers) നിയന്ത്രിക്കുന്നത് ഈ ടവറുകൾ ഉപയോഗിച്ചാണ്.
- പഴയ ട്രക്ക് എൻജിനുകളുടെ പ്രവർത്തനം: മനുഷ്യശക്തിക്ക് പുറമെ, കിണറ്റിലേക്ക് ബക്കറ്റുകളും പൈപ്പുകളും ഇറക്കാനും കയറ്റാനും പഴയ ട്രക്കുകളുടെയോ കാറുകളുടെയോ ഡീസൽ എൻജിനുകളാണ് ഉപയോഗിക്കുന്നത്. സ്റ്റിയറിംഗിനും ഗിയറിനും പകരം ഇരുമ്പ് ചക്രങ്ങളും കട്ടിയുള്ള സ്റ്റീൽ വടങ്ങളും ഘടിപ്പിച്ചാണ് കിണറ്റിൽ നിന്ന് ക്രൂഡ് ഓയിൽ മുകളിലേക്ക് വലിച്ചെടുക്കുന്നത്.
- സ്വാഭാവിക വേർതിരിക്കൽ (Gravity Separation): കിണറ്റിൽ നിന്ന് ലഭിക്കുന്ന ദ്രാവകം എണ്ണയും മലിനജലവും മണ്ണും കലർന്ന ഒന്നാണ്. ഇത് വലിയ മൺകുഴികളിലേക്കോ തുറന്ന ഇരുമ്പ് വീപ്പകളിലേക്കോ ഒഴുക്കിവിടുന്നു. സാന്ദ്രത കുറവായതിനാൽ എണ്ണ മുകളിൽ പൊങ്ങിക്കിടക്കുകയും വെള്ളവും ചെളിയും അടിയിൽ അടിയുകയും ചെയ്യുന്നു. മുകൾപ്പരപ്പിലെ എണ്ണ ബക്കറ്റുകൾ ഉപയോഗിച്ച് കോരിയെടുക്കുന്നു.
- വിറകടുപ്പിലെ പരമ്പരാഗത വാറ്റിയെടുക്കൽ (Traditional Distillation): സാധാരണ റിഫൈനറികളിലെ ‘ഫ്രാക്ഷണൽ ഡിസ്റ്റിലേഷൻ’ പ്രക്രിയയെ ഒരു വിറകടുപ്പിലേക്ക് ചുരുക്കിയ രൂപമാണിത്. 200 ലിറ്ററോളം ശേഷിയുള്ള കൂറ്റൻ ഇരുമ്പ് വീപ്പകളിലാക്കി ക്രൂഡ് ഓയിൽ വിറകുപയോഗിച്ച് മണിക്കൂറുകളോളം തിളപ്പിക്കുന്നു.
- കണ്ടൻസിങ് പൈപ്പുകൾ വഴി ഇന്ധനം ശേഖരിക്കൽ: ചൂടായി ഉയരുന്ന പെട്രോളിയം ബാഷ്പം വീപ്പയുടെ മുകളിലെ പൈപ്പ് വഴി അടുത്തുള്ള തണുത്ത വെള്ളം നിറഞ്ഞ തടാകങ്ങളിലോ ടാങ്കുകളിലോ സ്ഥാപിച്ചിട്ടുള്ള ഇരുമ്പ് കുഴലുകളിലേക്ക് കടത്തിവിടുന്നു. നീരാവി തണുത്ത് വീണ്ടും ദ്രാവകരൂപത്തിലാവുകയും അത് ബക്കറ്റുകളിലേക്ക് ഇറ്റുവീഴുകയും ചെയ്യുന്നു.
ലഭിക്കുന്ന ഉൽപ്പന്നങ്ങളും വിപണിയും
ആധുനിക റിഫൈനറികളിലെപ്പോലെ കൃത്യമായ ഒക്ടേൻ നിലവാരമോ അൾട്രാ-ലോ സൾഫർ മാനദണ്ഡങ്ങളോ ഈ ഇന്ധനങ്ങൾക്കുണ്ടാകില്ല. എങ്കിലും വാറ്റിയെടുക്കുന്ന സമയവും താപനിലയും അടിസ്ഥാനമാക്കി പ്രധാനമായും മൂന്ന് ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ ഇവിടെ വേർതിരിച്ചെടുക്കുന്നു:
- പരമ്പരാഗത ഡീസൽ (സോളാർ): ട്രാക്ടറുകൾ, ചെറിയ മത്സ്യബന്ധന ബോട്ടുകൾ, ജലസേചന പമ്പുകൾ എന്നിവയിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നു.
- മണ്ണെണ്ണയും പെട്രോളിയം ഈതറും: വിളക്കുകൾ കത്തിക്കാനും വ്യാവസായിക ലായകങ്ങളായും വിൽക്കപ്പെടുന്നു.
- റെസിഡ്യൂ (അവശിഷ്ടം): വീപ്പയുടെ അടിയിൽ ബാക്കിവരുന്ന കറുത്ത കട്ടിയുള്ള ദ്രാവകം റോഡ് നിർമ്മാണത്തിനുള്ള ടാറിനായും മരപ്പണികളിൽ ചിതലിനെ പ്രതിരോധിക്കാനുള്ള സംരക്ഷണ ലേപനമായും വിറ്റഴിക്കുന്നു.
നിയമപരമായ നിലനിൽപ്പും സാമ്പത്തിക പ്രാധാന്യവും
ഇന്തോനേഷ്യൻ നിയമപ്രകാരം പ്രകൃതിവിഭവങ്ങൾ സർക്കാരിന്റെ അധീനതയിലാണ്. എങ്കിലും, ആയിരക്കണക്കിന് കുടുംബങ്ങളുടെ നിലനിൽപ്പായതിനാൽ സർക്കാർ ഈ പരമ്പരാഗത ഖനനത്തെ പൂർണ്ണമായി നിരോധിച്ചിട്ടില്ല. ഇന്തോനേഷ്യൻ സർക്കാർ എണ്ണക്കമ്പനിയായ ‘പെർതാമിന’യുമായി (Pertamina) പ്രാദേശിക ഗ്രാമ സഹകരണ സംഘങ്ങൾ (KUD – Village Unit Cooperatives) കരാറിലേർപ്പെട്ടാണ് പല കിണറുകളും പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. ഖനനം ചെയ്യുന്ന അസംസ്കൃത എണ്ണയുടെ ഒരു പങ്ക് ഇവർ പെർതാമിനയ്ക്ക് ഔദ്യോഗികമായി നൽകുന്നുണ്ടെങ്കിലും, വലിയൊരു അളവ് എണ്ണ പ്രാദേശികമായി വാറ്റിയെടുത്ത് പ്രാദേശിക വിപണിയിൽ വിൽക്കുകയാണ് ചെയ്യുന്നത്.
കനത്ത പാരിസ്ഥിതിക ആഘാതവും സുരക്ഷാ വെല്ലുവിളികളും
പരമ്പരാഗത എണ്ണ സംസ്കരണം ഒരു നാടിന്റെ അന്നമാണെങ്കിലും, കനത്ത പാരിസ്ഥിതിക-ആരോഗ്യ പ്രത്യാഘാതങ്ങളാണ് ഇത് സൃഷ്ടിക്കുന്നത്. ടൺ കണക്കിന് വിറകുകൾ കത്തിച്ച് ദിവസവും എണ്ണ തിളപ്പിക്കുന്നത് പ്രദേശത്ത് കറുത്ത പുകയ്ക്കും ഗുരുതരമായ ശ്വാസകോശ രോഗങ്ങൾക്കും കാരണമാകുന്നു. വേർതിരിക്കൽ പ്രക്രിയയ്ക്കിടെ പുറന്തള്ളപ്പെടുന്ന മലിനജലവും എണ്ണ അവശിഷ്ടങ്ങളും നേരിട്ട് മണ്ണിലേക്കും സമീപത്തെ തോടുകളിലേക്കുമാണ് ഒഴുകുന്നത്. ഇത് കൃഷിഭൂമിയെ ഉപയോഗശൂന്യമാക്കുകയും ഭൂഗർഭജലം മലിനമാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
കൂടാതെ, തീപിടിത്തങ്ങൾ അണയ്ക്കാനുള്ള സംവിധാനങ്ങളോ, വിഷവാതകങ്ങൾ ശ്വസിക്കാതിരിക്കാനുള്ള മാസ്കുകളോ, കയ്യുറകളോ തൊഴിലാളികൾ ഉപയോഗിക്കാറില്ല. നിസ്സാരമായ ഒരു തീപ്പൊരി പോലും വൻ ദുരന്തത്തിന് വഴിവെക്കാവുന്ന സാഹചര്യത്തിലാണ് സ്ത്രീകളും പ്രായമായവരും അടങ്ങുന്ന തൊഴിലാളികൾ ഇവിടെ ജോലി ചെയ്യുന്നത്.
ഭാവിയിലെ ‘പെട്രോളിയം ജിയോ-ഹെറിറ്റേജ്’
കിണറുകളിലെ എണ്ണശേഖരം ക്രമേണ കുറഞ്ഞുവരുന്നതും കടുത്ത പാരിസ്ഥിതിക നാശവും ഈ പരമ്പരാഗത രീതിയുടെ ആയുസ്സ് കുറയ്ക്കുന്നുണ്ട്. ഇതിന് പരിഹാരമായി, വൊണോകോലോ ഗ്രാമത്തെ ഒരു ‘പെട്രോളിയം ജിയോ-ഹെറിറ്റേജ്’ (Petroleum Geo-heritage) വിനോദസഞ്ചാര കേന്ദ്രമായി വികസിപ്പിക്കാൻ ബോജോനെഗോറോ ഭരണകൂടം ശ്രമം ആരംഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. ജനങ്ങളുടെ വരുമാനമാർഗ്ഗം നിലനിർത്തുന്നതിനൊപ്പം, ലോകത്ത് അപൂർവ്വമായി മാത്രം കാണാൻ കഴിയുന്ന ഒരു ചരിത്ര-സാങ്കേതിക പൈതൃകമായി ഇതിനെ നിലനിർത്തുക എന്നതാണ് നിലവിലെ ലക്ഷ്യം.
