കേരളം വീണ്ടും ഒരു ദുരന്തത്തിന്റെ നടുവിലാണ്. മഴയുടെ ശബ്ദം ഇനി ആശ്വാസത്തിന്റെ സംഗീതമല്ല; ഭീതിയുടെ മുന്നറിയിപ്പാണ്. കർക്കിടക്കത്തിന്റെ ആദ്യ ദിനങ്ങൾ തന്നെ സംസ്ഥാനത്തെ പ്രളയത്തിന്റെയും ഉരുൾപൊട്ടലിന്റെയും വെള്ളപ്പൊക്കത്തിന്റെയും കറുത്ത നിഴലിലേക്ക് തള്ളിയിട്ടിരിക്കുന്നു. പത്തനംതിട്ട, കോട്ടയം, ഇടുക്കി, വയനാട്, കോഴിക്കോട്, മലപ്പുറം തുടങ്ങി നിരവധി ജില്ലകളിൽ പ്രകൃതി അതിന്റെ പ്രക്ഷുബ്ധ മുഖം തുറന്നുകാട്ടുമ്പോൾ, ജീവനുകൾ നഷ്ടപ്പെടുകയും വീടുകൾ തകരുകയും ജീവിതകാലം മുഴുവൻ സമ്പാദിച്ചതെല്ലാം നിമിഷങ്ങൾക്കകം ഒഴുകിപ്പോകുകയും ചെയ്തു. ഇത് ആദ്യമായല്ല. 2018-ലെ മഹാപ്രളയം കേരളത്തിന്റെ ചരിത്രത്തിൽ ഒരിക്കലും മായാത്ത മുറിവാണ്. അതിന് ശേഷം ഓരോ വർഷവും ജൂലൈയും ഓഗസ്റ്റും ദുരന്തങ്ങളുടെ ഓർമ്മകൾ പുതുക്കുകയാണ്. വയനാട്, കോട്ടയം, ഇടുക്കി, പത്തനംതിട്ട, കോഴിക്കോട് തുടങ്ങി സംസ്ഥാനത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ ആവർത്തിക്കുന്ന ഉരുൾപൊട്ടലുകളും വെള്ളപ്പൊക്കങ്ങളും നമ്മെ ഒരേയൊരു ചോദ്യത്തിന് മുന്നിൽ എത്തിക്കുന്നു-നാം ശരിക്കും ഒന്നും പഠിച്ചില്ലേ? പ്രകൃതിദുരന്തങ്ങളെ പൂർണമായി തടയാൻ മനുഷ്യന് കഴിയില്ല.
എന്നാൽ അതിന്റെ ആഘാതം കുറയ്ക്കാൻ കഴിയും. അതിനുള്ള ശാസ്ത്രീയ അറിവും സാങ്കേതിക വിദ്യയും ഭരണസംവിധാനവും ഇന്ന് നമ്മുടെ കൈവശമുണ്ട്. എന്നിട്ടും ദുരന്തങ്ങൾ ആവർത്തിക്കുമ്പോൾ അതിന്റെ വ്യാപ്തി കുറയുന്നില്ലെങ്കിൽ അത് പ്രകൃതിയുടെ മാത്രം പരാജയമല്ല; നമ്മുടെ ഭരണപരമായ വീഴ്ചയും സാമൂഹിക അനാസ്ഥയും കൂടിയാണ്. ഈ തവണയും അതിതീവ്ര മഴ പെയ്തിറങ്ങിയതിന് ശേഷമാണ് പല ജില്ലകളിലും റെഡ് അലർട്ട് പ്രഖ്യാപിച്ചത്. മഴ ജനജീവിതം തകർത്തശേഷം പുറപ്പെടുവിക്കുന്ന മുന്നറിയിപ്പുകൾക്ക് ദുരന്തനിവാരണത്തിൽ എന്ത് പ്രസക്തിയാണുള്ളത്? മുന്നറിയിപ്പ് എന്നത് ദുരന്തം സംഭവിച്ചതിന്റെ റിപ്പോർട്ടാകരുത്; ദുരന്തം ഒഴിവാക്കാനുള്ള ഉപാധിയാകണം. കാലാവസ്ഥാ പ്രവചനത്തിലെ സാങ്കേതിക പരിമിതികൾ അംഗീകരിക്കാം. പക്ഷേ അതിന്റെ പേരിൽ ജീവൻ നഷ്ടപ്പെടുന്നത് അംഗീകരിക്കാനാവില്ല. കൂടുതൽ കൃത്യമായ റഡാർ ശൃംഖലയും ഉപഗ്രഹ വിവരങ്ങളും കൃത്രിമബുദ്ധി അധിഷ്ഠിത പ്രവചന സംവിധാനങ്ങളും ഗ്രാമതല മുന്നറിയിപ്പ് ശൃംഖലകളും അതിവേഗം ശക്തിപ്പെടുത്തേണ്ടത് കാലത്തിന്റെ ആവശ്യമാണ്.
ഇതിനേക്കാൾ വലിയ ഉത്തരവാദിത്തം മലയോര മേഖലയിലെ ജനങ്ങളുടെ സുരക്ഷ ഉറപ്പാക്കുക എന്നതാണ്. ഉരുൾപൊട്ടൽ സാധ്യതയുള്ള പ്രദേശങ്ങൾ ശാസ്ത്രീയമായി മാപ്പ് ചെയ്ത് അവിടെയുള്ള കുടുംബങ്ങളെ സുരക്ഷിത മേഖലകളിലേക്ക് മാറ്റാനുള്ള മാസ്റ്റർ പ്ലാൻ ഇനിയും വൈകാൻ പാടില്ല. ദുരന്തം വന്നശേഷം ക്യാമ്പുകൾ തുറക്കുന്നതല്ല, ദുരന്തം വരുംമുമ്പ് സുരക്ഷ ഒരുക്കുന്നതാണ് നല്ല ഭരണത്തിന്റെ അടയാളം. സുരക്ഷിത പുനരധിവാസത്തിനായി പ്രത്യേക ഫണ്ടും സ്ഥിരം സംവിധാനവും നിയമപരമായ പിന്തുണയും ഉണ്ടാകണം. കേരളത്തിന്റെ നഗരങ്ങളും മറ്റൊരു പ്രതിസന്ധിയിലാണ്. ചെറിയ മഴ പോലും മണിക്കൂറുകൾക്കകം വെള്ളക്കെട്ടായി മാറുന്നു. കാരണം മഴയല്ല; നമ്മുടെ അശാസ്ത്രീയ വികസന മാതൃകയാണ്. തോടുകൾ നികത്തി, നീർച്ചാലുകൾ അടച്ച്, പ്രകൃതിദത്ത ജലപാതകൾ ഇല്ലാതാക്കി കോൺക്രീറ്റിന്റെ കാടുകൾ പണിതതിന്റെ വിലയാണ് ഇന്ന് നാം നൽകുന്നത്. മഴവെള്ളം ഒഴുകിപ്പോകാനുള്ള വഴികൾ മനുഷ്യൻ അടച്ചപ്പോൾ അത് വീടുകളിലേക്കും കടകളിലേക്കും ആശുപത്രികളിലേക്കും കയറുകയാണ്. മഴയെ കുറ്റപ്പെടുത്തുന്നതിന് മുമ്പ് വികസനത്തെ പുനർവിചിന്തനം ചെയ്യേണ്ട സമയം അതിക്രമിച്ചിരിക്കുന്നു. 2018-ലെ മഹാപ്രളയത്തിന് ശേഷം കേരളത്തിലെ നദികളിലും പുഴകളിലും തോടുകളിലും വൻതോതിൽ മണ്ണും ചെളിയും മരാവശിഷ്ടങ്ങളും അടിഞ്ഞുകൂടിയിട്ടുണ്ട്.
പല നദികളുടെയും ജലവാഹിനി ശേഷി കുറഞ്ഞു. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ചെറിയ മഴ പോലും വലിയ വെള്ളപ്പൊക്കമായി മാറുന്നു. പരിസ്ഥിതിയെ സംരക്ഷിച്ചുകൊണ്ട് ശാസ്ത്രീയ പഠനങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ നദികളുടെ പുനരുജ്ജീവനം, തോടുകളുടെ വീണ്ടെടുപ്പ്, ആവശ്യമായിടത്ത് നിയന്ത്രിതമായ മണൽ നീക്കം എന്നിവ സർക്കാർ ഗൗരവമായി പരിഗണിക്കണം. പരിസ്ഥിതിയും ജനസുരക്ഷയും പരസ്പരവിരുദ്ധമല്ല; രണ്ടും ഒരുമിച്ച് സംരക്ഷിക്കുകയാണ് യഥാർഥ വികസനം. ഈ സാഹചര്യത്തിൽ രാഷ്ട്രീയ നേതൃത്വത്തിനും വലിയ ഉത്തരവാദിത്തമുണ്ട്. ദുരന്തസമയത്ത് പരസ്പരം കുറ്റപ്പെടുത്തലല്ല, ജനങ്ങളുടെ ജീവൻ രക്ഷിക്കലാണ് ഭരണപക്ഷത്തിന്റെയും പ്രതിപക്ഷത്തിന്റെയും ആദ്യ കടമ. നിയമസഭയിലെ വാദപ്രതിവാദങ്ങൾക്കപ്പുറം ദുരന്തപ്രതിരോധത്തിനായി എല്ലാ രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടികളും ശാസ്ത്രജ്ഞരും പരിസ്ഥിതി വിദഗ്ധരും തദ്ദേശ സ്ഥാപനങ്ങളും സന്നദ്ധ സംഘടനകളും ചേർന്നുള്ള സംസ്ഥാനതല ഏകീകൃത പ്രവർത്തനരേഖ രൂപീകരിക്കണം. ഓരോ വർഷവും അതേ തെറ്റുകൾ ആവർത്തിക്കുന്ന സാഹചര്യം ഇനി തുടരാൻ അനുവദിക്കരുത്. ജനങ്ങൾക്കും ഉത്തരവാദിത്തമുണ്ട്. മുന്നറിയിപ്പുകളെ നിസാരമായി കാണുന്ന പ്രവണത അവസാനിപ്പിക്കണം. അപകട മേഖലകളിലേക്കുള്ള യാത്രകൾ ഒഴിവാക്കണം. ദുരന്തനിവാരണ അതോറിറ്റിയുടെയും ജില്ലാ ഭരണകൂടത്തിന്റെയും നിർദേശങ്ങൾ കർശനമായി പാലിക്കണം.
സമൂഹത്തിന്റെ സുരക്ഷ ഓരോ വ്യക്തിയുടെയും ഉത്തരവാദിത്തമാണെന്ന ബോധം വളർത്തേണ്ട സമയം ഇതാണ്. കേരളം ദുരന്തങ്ങളെ അതിജീവിച്ച ചരിത്രമുള്ള നാടാണ്. 2018-ലെ മഹാപ്രളയത്തിലും പിന്നീട് ഉണ്ടായ എല്ലാ പ്രതിസന്ധികളിലും മത്സ്യത്തൊഴിലാളികളും സന്നദ്ധപ്രവർത്തകരും യുവജനങ്ങളും ആരോഗ്യപ്രവർത്തകരും സുരക്ഷാസേനയും കൈകോർത്തപ്പോൾ ലോകം വിസ്മയിച്ച മനുഷ്യസ്നേഹത്തിന്റെ മാതൃകയാണ് കേരളം കാട്ടിക്കൊടുത്തത്. ആ മനോഭാവം തന്നെയാണ് ഇന്നും നമ്മുടെ ഏറ്റവും വലിയ പ്രതീക്ഷ. പക്ഷേ ധീരമായ രക്ഷാപ്രവർത്തനങ്ങൾ മാത്രം മതിയാകില്ല; ദുരന്തങ്ങൾ ആവർത്തിക്കാതിരിക്കാൻ ദീർഘകാല നയപരമായ മാറ്റങ്ങൾ അനിവാര്യമാണ്. ഓണത്തെ വരവേൽക്കുന്ന മഴ ഒരുകാലത്ത് സമൃദ്ധിയുടെ പ്രതീകമായിരുന്നു. വയലുകൾക്ക് ജീവൻ നൽകിയിരുന്ന മഴ ഇന്ന് ജീവനെടുക്കുന്ന ഭീതിയായി മാറിയിരിക്കുന്നു. ഈ മാറ്റം പ്രകൃതിയുടെ മാത്രം സൃഷ്ടിയല്ല; മനുഷ്യന്റെ അതിരുകടന്ന ഇടപെടലുകളുടെ തിരിച്ചടിയാണ്. പ്രകൃതിയെ കീഴടക്കാൻ ശ്രമിച്ച മനുഷ്യൻ ഒടുവിൽ പ്രകൃതിയുടെ മുന്നറിയിപ്പിന് മുന്നിൽ തലകുനിക്കേണ്ടിവരുന്ന യാഥാർഥ്യമാണ് നാം കാണുന്നത്. ഇനി ഒരു തീരുമാനമെടുക്കേണ്ടത് കേരളമാണ്. ഓരോ ദുരന്തവും കഴിഞ്ഞ് കണ്ണീർ വാർക്കുകയും നഷ്ടങ്ങൾ എണ്ണുകയും ചെയ്യുന്നതിൽ ഒതുങ്ങണോ? അതോ ദുരന്തങ്ങൾ ആവർത്തിക്കാതിരിക്കാനുള്ള ശാസ്ത്രീയവും ധീരവുമായ നയങ്ങൾ സ്വീകരിക്കണോ? അതിന്റെ ഉത്തരമാണ് വരും തലമുറകളുടെ സുരക്ഷ നിർണയിക്കുക. മഴ പെയ്യുന്നത് പ്രകൃതിയുടെ നിയമമാണ്. മഴ ദുരന്തമാകുന്നത് മനുഷ്യന്റെ വീഴ്ചയാണ്. ആ വീഴ്ച തിരുത്താനുള്ള ആർജവം ഭരണകൂടത്തിനും പ്രതിപക്ഷത്തിനും ജനങ്ങൾക്കും ഒരുപോലെ ഉണ്ടാകണം. കർക്കിടക്കം ഭയത്തിന്റെ കാലമല്ല, ജാഗ്രതയുടെയും ഉത്തരവാദിത്തത്തിന്റെയും കാലമാകട്ടെ.