തൃശൂരിലെ മുണ്ടത്തിക്കോട് വെടിക്കെട്ട് നിർമാണശാലയിൽ ഉണ്ടായ ഭീകര സ്ഫോടനം കേരളത്തെ ഒരുമിച്ച് ഞെട്ടിച്ചിരിക്കുകയാണ്. ഇത് ഒരു അപകടമല്ല;ഒരിക്കലും സംഭവിക്കരുതായിരുന്ന ഒരു മനുഷ്യനിർമ്മിത ദുരന്തമാണ്. ഉപജീവനത്തിനായി കരിമരുന്നിനോട് പോരാടിയിരുന്ന സാധാരണ തൊഴിലാളികൾ ഒരു നിമിഷം കൊണ്ടു ജീവൻ നഷ്ടപ്പെടുത്തിയത് മനുഷ്യസമൂഹത്തിന്റെ മനസ്സാക്ഷിയെ തന്നെ ചോദ്യം ചെയ്യുന്നു. ആഘോഷത്തിന്റെ ആകാശത്തേക്ക് ഉയരേണ്ട തീപ്പൊരി, വീണ്ടും മനുഷ്യജീവിതങ്ങളെ കെടുത്തുന്ന കനലായി മാറിയിരിക്കുകയാണ്.
വർഷങ്ങളായി കർശനമായ നിയമങ്ങളും സുരക്ഷാ മാനദണ്ഡങ്ങളും പാലിച്ചാണ് വെടിക്കെട്ടുകൾ നടത്തപ്പെടുന്നു എന്നത് നമ്മൾ ആവർത്തിച്ച് കേൾക്കുന്ന വാദമാണ്. എന്നാൽ യാഥാർത്ഥ്യം മറിച്ചാണ് തെളിയുന്നത്. നിയമങ്ങൾ ഉണ്ടെങ്കിലും, നിയന്ത്രണങ്ങൾ ഉണ്ടെങ്കിലും, ദുരന്തങ്ങൾ ആവർത്തിക്കപ്പെടുകയാണെങ്കിൽ അതിന്റെ അർഥം-എവിടെയോ വലിയ വീഴ്ച സംഭവിച്ചിരിക്കുകയാണെന്നതാണ്.
ഓരോ അപകടത്തിനും ശേഷം കുറച്ചുനാൾ ജാഗ്രതയും കർശന പരിശോധനയും ഉണ്ടാകും; പിന്നീട് എല്ലാം പഴയപടിയിലേക്ക് മടങ്ങും. ഈ ‘മറവിയുടെ സംസ്കാരം’ തന്നെയാണ് ഇത്തരം ദുരന്തങ്ങളുടെ യഥാർഥ കാരണം. ഇത് ആദ്യമായല്ല. പരവൂർ പുറ്റിങ്ങൾ വെടിക്കെട്ടപകടം ഇന്നും നമ്മുടെ മറക്കാനാവാതെ ഓർമയിൽ ജീവനോടെ നിൽക്കുന്നു. നൂറിലധികം ജീവനുകൾ കവർന്ന ആ മഹാദുരന്തത്തിന് ശേഷവും സമഗ്രമായ ഉത്തരവാദിത്ത നിർണ്ണയവും ശിക്ഷയും ഉണ്ടായിട്ടില്ലെന്ന ആരോപണം ശക്തമാണ്. അന്വേഷണം നീളുന്നു, റിപ്പോർട്ടുകൾ വൈകുന്നു, എന്നാൽ ദുരന്തങ്ങൾ വീണ്ടും വീണ്ടും ആവർത്തിക്കുന്നു. ഉത്തരവാദിത്തം അനിശ്ചിതത്വത്തിൽ കിടക്കുമ്പോൾ, സുരക്ഷാ മാനദണ്ഡങ്ങൾ കാഗിതത്തിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങുമ്പോൾ, മനുഷ്യജീവിതങ്ങൾ എളുപ്പത്തിൽ ബലിയാകുന്നു. ആഘോഷങ്ങൾ ഒരു സമൂഹത്തിന്റെ ആത്മാവാണ്. പൂരങ്ങളും പെരുന്നാളുകളും ഉറൂസുകളും നമ്മുടെ ഐക്യത്തിന്റെയും സഹവർത്തിത്വത്തിന്റെയും പ്രതീകങ്ങളാണ്. എന്നാൽ അവ ഹരത്തിന്റെയും ആവേശത്തിന്റെയും പേരിൽ അപകടങ്ങളെ ക്ഷണിക്കുന്ന വേദികളായി മാറുന്നുവെങ്കിൽ, അത് പാരമ്പര്യത്തിന്റെ സംരക്ഷണമല്ല—അത് പാരമ്പര്യത്തിന്റെ അപമാനമാണ്.
വെടിക്കെട്ട് ഒരു വിനോദമാത്രമല്ല; അത് നിയന്ത്രണം നഷ്ടപ്പെട്ടാൽ ജീവൻ അപഹരിക്കാൻ കഴിവുള്ള ശക്തിയാണ് എന്ന സത്യത്തെ സമൂഹം തിരിച്ചറിയേണ്ട സമയമാണ് ഇത്. കച്ചവട താൽപര്യങ്ങളും മത്സരവാശിയും കടന്നുകയറുമ്പോൾ ആഘോഷങ്ങളുടെ സ്വഭാവം തന്നെ മാറുന്നു. ‘ആരുടേതാണ് വലിയ വെടിക്കെട്ട്‘ എന്ന മത്സരം, ‘എത്ര ഉയരത്തിൽ പൊട്ടിക്കും‘ ‘എത്ര ഗാംഭീര്യമുണ്ടാകും‘ എന്ന ആകാംക്ഷ; ഇവയുടെ ഇടയിൽ മനുഷ്യജീവിതത്തിന്റെ മൂല്യം പലപ്പോഴും മറഞ്ഞുപോകുന്നു. ജീവൻ പണയം വച്ച് നടത്തുന്ന ഇത്തരം പ്രദർശനങ്ങൾക്ക് സമൂഹം തന്നെയാണ് ചോദ്യമുയർത്തേണ്ടത്. പാരമ്പര്യത്തിന്റെ പേരിൽ അപകടങ്ങളെ ന്യായീകരിക്കാൻ ഇനി കഴിയില്ല. മുണ്ടത്തിക്കോട് ദുരന്തം ഇതിനുള്ള ആലോചനക്കുള്ള സാഹചര്യമാകണം. സമഗ്രമായ അന്വേഷണം, വ്യക്തമായ ഉത്തരവാദിത്ത നിർണ്ണയം, കർശനമായ നിയമപ്രവർത്തനം-ഇവയെല്ലാം വൈകാതെ നടപ്പിലാക്കണം. അതിനപ്പുറം, ഒരു സമൂഹമായി നമുക്ക് തന്നെ ഒരു തീരുമാനം എടുക്കേണ്ടതുണ്ട്: ആഘോഷങ്ങൾ മനുഷ്യജീവിതങ്ങളെക്കാൾ വലുതല്ല. പൂരവും പെരുന്നാളും ഉറൂസും-എല്ലാം മനുഷ്യർക്കായുള്ളതാണ്. മനുഷ്യരെ തന്നെ നഷ്ടപ്പെടുത്തുന്ന രീതിയിൽ അവ തുടരാൻ അനുവദിക്കാനാവില്ല.
ഇനിയും ഒരൊറ്റ ജീവൻ പോലും ഇത്തരത്തിൽ നഷ്ടപ്പെടാതിരിക്കാനാണ് ഈ ദുരന്തം നമ്മെ പഠിപ്പിക്കേണ്ട ഏറ്റവും വലിയ പാഠം.