ജനാധിപത്യത്തിന്റെ യഥാർഥ ശക്തി പാർലമെന്റിന്റെ ചുമരുകൾക്കുള്ളിലല്ല; അത് തെരുവുകളിൽ ഉയരുന്ന ജനങ്ങളുടെ ശബ്ദത്തിലാണ്. രാജ്യതലസ്ഥാനമായ ഡൽഹി വീണ്ടും അത്തരമൊരു ചരിത്ര നിമിഷത്തിന് സാക്ഷിയാകുകയാണ്. നീറ്റ് പരീക്ഷാ ക്രമക്കേടുകളിൽ ഉത്തരവാദിത്തം ഏറ്റെടുത്ത് കേന്ദ്ര വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രി ധർമേന്ദ്ര പ്രധാൻ രാജിവെക്കണമെന്ന ആവശ്യം ഉയർത്തി പാർലമെന്റിലേക്ക് നീങ്ങിയ പ്രതിഷേധം ഒരു രാഷ്ട്രീയ സംഘടനയുടെ പരിപാടി മാത്രമല്ല; രാജ്യത്തെ കോടിക്കണക്കിന് വിദ്യാർത്ഥികളുടെ വിശ്വാസഭംഗത്തിന്റെയും തകർന്ന സ്വപ്നങ്ങളുടെയും കൂട്ടായ നിലവിളിയാണ്. വിദ്യാഭ്യാസം ഒരു രാജ്യത്തിന്റെ ഭാവിയാണ്. ആ ഭാവിയെ നിർണയിക്കുന്ന പരീക്ഷാ സംവിധാനത്തിന്റെ വിശ്വാസ്യത തകർന്നാൽ തകരുന്നത് വിദ്യാർഥികളുടെ ജീവിതം മാത്രമല്ല, രാജ്യത്തിന്റെ നൈതിക അടിത്തറ കൂടിയാണ്. വർഷങ്ങളോളം രാവും പകലും കഷ്ടപ്പെട്ട് പഠിക്കുന്ന ഒരു വിദ്യാർത്ഥി തന്റെ വിജയം കഴിവുകൊണ്ടല്ല, ക്രമക്കേടുകളാലാണ് നഷ്ടമായതെന്ന സംശയത്തിൽ ജീവിക്കേണ്ടിവരുന്നത് ഒരു ജനാധിപത്യ രാഷ്ട്രത്തിന് അപമാനമാണ്. ഇത്തരമൊരു സാഹചര്യത്തിലാണ് പ്രതിഷേധക്കാർ മൂന്ന് പ്രധാന ആവശ്യങ്ങൾ മുന്നോട്ടുവെച്ചത് — സാമൂഹിക പ്രവർത്തകൻ സോനം വാങ്ചുക്കിന്റെ മോചനം, വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രി ധർമേന്ദ്ര പ്രധാൻ രാജിവെക്കുക, പരീക്ഷാ സമ്മർദത്തെയും ക്രമക്കേടുകളെയും തുടർന്നുണ്ടായ മരണങ്ങളുടെ കുടുംബങ്ങൾക്ക് നഷ്ടപരിഹാരവും നീതിയും ഉറപ്പാക്കുക. ഈ ആവശ്യങ്ങൾ കേൾക്കേണ്ടതായിരുന്നു. മറുപടി നൽകേണ്ടതായിരുന്നു. പക്ഷേ, സംവാദത്തിനുപകരം തെരഞ്ഞെടുത്തത് പൊലീസ് ബാരിക്കേഡുകളും ലാത്തിച്ചാർജും കണ്ണീർവാതകവുമായിരുന്നു.
ജനങ്ങളുടെ പ്രതിഷേധം അടിച്ചമർത്താൻ ഭരണകൂടങ്ങൾക്ക് പല മാർഗങ്ങളുമുണ്ട്. സമരപ്പന്തൽ പൊളിക്കാം. പ്രതിഷേധക്കാരെ അറസ്റ്റ് ചെയ്യാം. തെരുവുകൾ അടയ്ക്കാം. പക്ഷേ, ഒരു ചോദ്യവും ലാത്തികൊണ്ട് ഇല്ലാതാക്കാൻ കഴിയില്ല. ഓരോ അടിച്ചമർത്തലും അടുത്ത പ്രതിഷേധത്തിന് ഊർജം പകരുക മാത്രമാണ് ചെയ്യുന്നത്. ചരിത്രം അതിന് നിരവധി ഉദാഹരണങ്ങൾ നൽകിയിട്ടുണ്ട്. നീറ്റ് പരീക്ഷയെ ചുറ്റിപ്പറ്റിയുള്ള ആരോപണങ്ങൾ ഒറ്റപ്പെട്ട സംഭവമായി കാണാനാവില്ല. രാജ്യത്തിന്റെ വിദ്യാഭ്യാസ സംവിധാനത്തിലേക്കുള്ള പൊതുസമൂഹത്തിന്റെ വിശ്വാസത്തെ തന്നെ അത് ബാധിച്ചിരിക്കുകയാണ്. ഒരു പരീക്ഷയുടെ വിശ്വാസ്യത നഷ്ടപ്പെട്ടാൽ അതിന്റെ ആഘാതം വർഷങ്ങളോളം നിലനിൽക്കും. ഒരു വിദ്യാർഥിയുടെ ഒരു വർഷം മാത്രമല്ല, ഒരു കുടുംബത്തിന്റെ പ്രതീക്ഷകളും തകരും. അതിന്റെ വേദന കണക്കുകളിലൂടെ അളക്കാനാവില്ല. ഇവിടെ ഏറ്റവും വേദനാജനകമായ ചോദ്യം മറ്റൊന്നാണ്. പരീക്ഷാ സമ്മർദവും വിവാദങ്ങളും താങ്ങാനാകാതെ ജീവനൊടുക്കേണ്ടിവന്ന വിദ്യാർത്ഥികളുടെ കണ്ണീർ ആരാണ് കാണുന്നത്?
അവരുടെ മാതാപിതാക്കളുടെ ജീവിതകാലം മുഴുവൻ നീളുന്ന ദുഃഖത്തിന് എന്താണ് ഭരണകൂടത്തിന്റെ മറുപടി? രാഷ്ട്രീയ പ്രസ്താവനകൾ കൊണ്ടോ ഔദ്യോഗിക വിശദീകരണങ്ങൾ കൊണ്ടോ ആ മുറിവുകൾ മായില്ല. സത്യസന്ധമായ അന്വേഷണവും ഉത്തരവാദിത്തം ഏറ്റെടുക്കലുമാണ് ജനങ്ങൾ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നത്. ജനാധിപത്യത്തിൽ അധികാരം ജനങ്ങളിൽ നിന്നാണ് വരുന്നത്. അതിനാൽ ജനങ്ങളുടെ ചോദ്യങ്ങൾക്ക് ഉത്തരം പറയേണ്ട ബാധ്യതയും അധികാരത്തിനാണ്. പ്രതിഷേധിക്കുന്ന ഓരോ വിദ്യാർത്ഥിയെയും രാജ്യദ്രോഹിയായി കാണുന്ന സമീപനം അപകടകരമാണ്. ചോദ്യം ചെയ്യുന്നവരെ ശത്രുവായി കാണുന്ന ഭരണകൂടങ്ങൾ ചരിത്രത്തിൽ ഒരിക്കലും വിജയിച്ചിട്ടില്ല. വിമർശനങ്ങളെ അടിച്ചമർത്താൻ ശ്രമിക്കുന്നിടത്ത് ജനാധിപത്യം ദുർബലമാവുകയും അധികാരം ഏകാധിപത്യ സ്വഭാവം പ്രാപിക്കുകയും ചെയ്യും. ഇന്ന് ജന്തർമന്തറിലെ സമരപ്പന്തൽ പൊളിച്ചിരിക്കാം. എന്നാൽ ഇന്ത്യയുടെ ഓരോ സർവകലാശാലയിലും ഓരോ കോളേജിലും ഓരോ വിദ്യാർത്ഥിയുടെ മനസ്സിലും പുതിയ സമരപ്പന്തലുകൾ ഉയർന്നുകഴിഞ്ഞു. അവ പൊളിക്കാൻ ഒരു സർക്കാരിനും കഴിയില്ല. കാരണം അത് വെറും തുണിയും മുളയും കൊണ്ടുള്ള പന്തലല്ല; നീതിക്കായുള്ള പ്രതീക്ഷയുടെ പ്രതീകമാണ്. കേന്ദ്ര സർക്കാർ ഇനിയും മൗനം പാലിക്കരുത്. പരീക്ഷാ ക്രമക്കേടുകളെക്കുറിച്ച് സ്വതന്ത്രവും സുതാര്യവുമായ അന്വേഷണം നടത്തണം. കുറ്റക്കാർ ആരായാലും നിയമത്തിന് മുന്നിൽ കൊണ്ടുവരണം. വിദ്യാഭ്യാസ സംവിധാനത്തിലേക്കുള്ള വിശ്വാസം വീണ്ടെടുക്കാൻ ശക്തമായ പരിഷ്കാരങ്ങൾ നടപ്പാക്കണം. ഉത്തരവാദിത്തത്തിൽ നിന്ന് ഒഴിഞ്ഞുമാറുന്നത് പ്രതിസന്ധി കൂടുതൽ രൂക്ഷമാക്കുക മാത്രമേ ചെയ്യൂ.
ചരിത്രം എഴുതപ്പെടുന്നത് അധികാരത്തിന്റെ ഇടനാഴികളിൽ മാത്രമല്ല; തെരുവുകളിലും കൂടിയാണ്. ഇന്നത്തെ വിദ്യാർത്ഥികൾ ഉയർത്തുന്ന ചോദ്യങ്ങൾ നാളെയുടെ ഇന്ത്യയെ രൂപപ്പെടുത്തുന്ന ചോദ്യങ്ങളാണ്. ആ ചോദ്യങ്ങൾ കേൾക്കാൻ തയ്യാറാകുന്ന ഭരണകൂടങ്ങളാണ് ജനാധിപത്യത്തെ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നത്. ഉറക്കം നടിക്കുന്നവർക്ക് ഒരു ഓർമ്മപ്പെടുത്തൽ മാത്രം -സമരപ്പന്തലുകൾ പൊളിക്കാം; പക്ഷേ സ്വപ്നങ്ങൾ പൊളിക്കാനാവില്ല. പ്രതിഷേധങ്ങളെ ചിതറിക്കാം; പക്ഷേ ചോദ്യങ്ങളെ ഇല്ലാതാക്കാനാവില്ല. അധികാരത്തിന്റെ ആയുസ്സ് കാലപരിധിയുള്ളതാണ്. ജനങ്ങളുടെ ശബ്ദത്തിന് കാലഹരണപ്പെടലില്ല.