മനുഷ്യചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ സാങ്കേതിക വിപ്ലവങ്ങളിലൊന്നായാണ് ഇന്ന് നിർമ്മിതബുദ്ധി (Artificial Intelligence) വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നത്. വിദ്യാഭ്യാസം, ആരോഗ്യം, കൃഷി, വ്യവസായം, മാധ്യമം, ശാസ്ത്രം തുടങ്ങി ജീവിതത്തിന്റെ എല്ലാ മേഖലകളിലും എ.ഐ. പുതിയ സാധ്യതകളുടെ വാതിലുകൾ തുറക്കുകയാണ്. മനുഷ്യന്റെ അധ്വാനവും സമയവും ലാഭിക്കുന്നതോടൊപ്പം അസാധ്യമായി കരുതിയിരുന്ന പല കാര്യങ്ങളും അതിവേഗം സാധ്യമാക്കാനും ഈ സാങ്കേതികവിദ്യയ്ക്ക് കഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. എന്നാൽ, എല്ലാ ശക്തമായ സാങ്കേതിക മുന്നേറ്റങ്ങൾക്കും ഒരു മറുവശമുണ്ടെന്ന യാഥാർഥ്യം മറക്കാൻ കഴിയില്ല. ഇന്ന് ലോകം നേരിടുന്ന ഏറ്റവും വലിയ വെല്ലുവിളികളിലൊന്നായി എ.ഐ.യുടെ ദുരുപയോഗം മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. വ്യാജ ചിത്രങ്ങൾ, ശബ്ദങ്ങൾ, വീഡിയോകൾ, രേഖകൾ എന്നിവ നിർമ്മിച്ച് സമൂഹത്തിൽ ആശയക്കുഴപ്പം സൃഷ്ടിക്കുന്ന ഡീപ്ഫേക്ക് സാങ്കേതികവിദ്യ ഇതിനകം തന്നെ വലിയ ഭീഷണിയായി മാറിയിട്ടുണ്ട്.
അതിനിടെയാണ് എ.ഐ. ഉപയോഗിച്ച് യഥാർഥത്തിൽ ഇല്ലാത്ത കോടതി വിധികൾ സൃഷ്ടിച്ച് അവയെ ഔദ്യോഗിക രേഖകളെന്ന നിലയിൽ കോടതികളിൽ സമർപ്പിക്കുന്ന പ്രവണത പുറത്തുവന്നത്. ഇത് വെറും സാങ്കേതിക പിഴവല്ല; നീതിന്യായ സംവിധാനത്തിന്റെ വിശ്വാസ്യതയെ തന്നെ ചോദ്യം ചെയ്യുന്ന ഗുരുതരമായ കുറ്റകൃത്യമാണ്. ഇത്തരം സാഹചര്യത്തിലാണ് സുപ്രീം കോടതി ശക്തമായ മുന്നറിയിപ്പുമായി രംഗത്തെത്തിയത്. എ.ഐ. നിർമ്മിച്ച വ്യാജ വിധികളോ വിവരങ്ങളോ പരിശോധിക്കാതെ കോടതിയിൽ സമർപ്പിക്കുന്നത് അഭിഭാഷകരുടെ ഗുരുതരമായ ഔദ്യോഗിക വീഴ്ചയാണെന്നും, അത്തരം രേഖകളെ അടിസ്ഥാനമാക്കി പുറപ്പെടുവിക്കുന്ന വിധികൾക്ക് നിയമസാധുത തന്നെ നഷ്ടപ്പെടുമെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കിയിരിക്കുകയാണ്. ഇത് ഒരു കേസിനെ മാത്രം ബാധിക്കുന്ന വിഷയമല്ല; രാജ്യത്തെ നീതിന്യായ വ്യവസ്ഥയുടെ വിശ്വാസ്യതയെയും ജനങ്ങളുടെ നീതിബോധത്തെയും സംരക്ഷിക്കാനുള്ള നിർണായക ഇടപെടലാണ്.
നീതി എന്നത് ഒരു നിയമപ്രക്രിയ മാത്രമല്ല; അത് ജനാധിപത്യത്തിന്റെ ആത്മാവാണ്. ഒരു സമൂഹത്തിന്റെ വിശ്വാസം നിലനിൽക്കുന്നത് കോടതികളിലാണ്. ആ വിശ്വാസത്തിന്റെ അടിത്തറ വ്യാജ വിവരങ്ങളിലൂടെ തകർക്കപ്പെടുകയാണെങ്കിൽ അതിന്റെ പ്രത്യാഘാതം അളക്കാനാവാത്തതാണ്. ഭോപ്പാൽ ദുരന്തം പോലുള്ള സംഭവങ്ങൾ മനുഷ്യജീവനെയാണ് ബാധിച്ചത്. എന്നാൽ നീതിന്യായ സംവിധാനത്തിലേക്കുള്ള വിശ്വാസം തകരുകയാണെങ്കിൽ അത് ഒരു തലമുറയുടെ സാമൂഹിക സുരക്ഷയെയും ഭരണഘടനാ മൂല്യങ്ങളെയും ബാധിക്കുന്ന മഹാദുരന്തമായി മാറും. എ.ഐ.യെ കുറ്റപ്പെടുത്തുകയല്ല വേണ്ടത്. കാരണം നിർമ്മിതബുദ്ധി ഒരു ഉപകരണമാണ്; അതിന്റെ ധാർമികത നിർണയിക്കുന്നത് അത് ഉപയോഗിക്കുന്ന മനുഷ്യനാണ്. ശസ്ത്രക്രിയയ്ക്കുപയോഗിക്കുന്ന കത്തി ജീവൻ രക്ഷിക്കാനും ജീവൻ എടുക്കാനും ഉപയോഗിക്കാമെന്നതുപോലെ, എ.ഐ.യും സമൂഹനന്മയ്ക്കും സാമൂഹിക നാശത്തിനും ഒരുപോലെ വഴിയൊരുക്കാൻ കഴിവുള്ളതാണ്. അതിനാൽ സാങ്കേതികവിദ്യയെ നിരസിക്കുന്നതല്ല പരിഹാരം; ഉത്തരവാദിത്തത്തോടെയും കൃത്യമായ നിയന്ത്രണങ്ങളോടെയും ഉപയോഗിക്കുന്നതാണ് വഴി. ഇന്നത്തെ കാലത്ത് വിവരങ്ങളുടെ ആധിക്യം തന്നെയാണ് ഏറ്റവും വലിയ വെല്ലുവിളി.
സമൂഹമാധ്യമങ്ങളിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്ന ചിത്രങ്ങളും വീഡിയോകളും രേഖകളും പ്രസംഗങ്ങളും സത്യവും അസത്യവും തിരിച്ചറിയാൻ സാധിക്കാത്തവിധം രൂപപ്പെടുകയാണ്. മാധ്യമങ്ങൾക്കും അഭിഭാഷകർക്കും അധ്യാപകർക്കും ഭരണകൂടത്തിനും സാധാരണ പൗരന്മാർക്കും ഒരുപോലെ വിവരങ്ങളുടെ ആധികാരികത ഉറപ്പാക്കേണ്ട ഉത്തരവാദിത്തമുണ്ട്. സാങ്കേതിക വിദ്യ എത്ര പുരോഗമിച്ചാലും മനുഷ്യന്റെ വിവേചനബുദ്ധിക്ക് പകരമാകാൻ അതിന് കഴിയില്ല. സുപ്രീം കോടതി നിർദേശിച്ചിരിക്കുന്നതുപോലെ എ.ഐ.യുടെ ഉപയോഗത്തിന് വ്യക്തമായ മാർഗനിർദേശങ്ങളും ഉത്തരവാദിത്ത വ്യവസ്ഥകളും ശിക്ഷാനടപടികളും രൂപപ്പെടുത്തേണ്ട സമയം അതിക്രമിച്ചിരിക്കുകയാണ്. നിയമരംഗം മാത്രമല്ല, വിദ്യാഭ്യാസം, മാധ്യമം, ഭരണസംവിധാനം, തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പ്രക്രിയ, ധനകാര്യ മേഖല തുടങ്ങി എല്ലാ മേഖലകളിലും എ.ഐ. ഉപയോഗത്തിന് വ്യക്തമായ ധാർമിക ചട്ടക്കൂട് അനിവാര്യമാണ്.
സാങ്കേതികവിദ്യ മനുഷ്യനെ സേവിക്കേണ്ടതാണ്; മനുഷ്യനെ നിയന്ത്രിക്കാനോ വഞ്ചിക്കാനോ അല്ല. അന്തിമ തീരുമാനങ്ങൾ യന്ത്രങ്ങൾക്കല്ല, മനുഷ്യന്റെ മനസ്സാക്ഷിക്കും വിവേചനബുദ്ധിക്കും ആയിരിക്കണം. എ.ഐ.യുടെ കാലഘട്ടത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ സംരക്ഷിക്കപ്പെടേണ്ടത് സാങ്കേതികവിദ്യയല്ല, മനുഷ്യന്റെ വിശ്വാസമാണ്. ആ വിശ്വാസം തകരുന്ന നിമിഷം പുരോഗതി എന്ന പേരിൽ നാം പണിതുയർത്തിയ എല്ലാം അർഥശൂന്യമാകും.