മലയാള സിനിമയ്ക്ക് ചിരിക്കാൻ അറിയാമായിരുന്നു. എന്നാൽ ആ ചിരിയുടെ ഉള്ളിൽ ജീവിതത്തിന്റെ കണ്ണീരും മനുഷ്യന്റെ വേദനയും സാമൂഹിക യാഥാർഥ്യങ്ങളും ഇത്രമേൽ ആഴത്തിൽ ചേർത്തുവച്ച ഒരു കലാകാരൻ അപൂർവമാണ്. സലിം കുമാർ എന്ന പേര് ഒരു നടന്റെ പേര് മാത്രമായിരുന്നില്ല; അത് മലയാളിയുടെ ദൈനംദിന ജീവിതത്തിന്റെ, ഭാഷയുടെ, സംസ്കാരത്തിന്റെ, നർമ്മബോധത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു. തിരശീലയിൽ പലപ്പോഴും ഹാസ്യത്തിന്റെ പിൻബലത്തിലായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രകടനങ്ങൾ. എന്നാൽ പൊതുജീവിതത്തിൽ അദ്ദേഹം നിലകൊണ്ടത് വ്യക്തമായ രാഷ്ട്രീയ-സാമൂഹിക ബോധ്യങ്ങളുടെ അടിത്തറയിലായിരുന്നു. കേരളത്തിലെ കലാസാംസ്കാരിക രംഗത്ത് പലരും നിലപാടുകൾ മറച്ചുവെക്കാൻ ശ്രമിച്ച കാലത്തുപോലും, താൻ വിശ്വസിക്കുന്ന രാഷ്ട്രീയത്തെക്കുറിച്ച് തുറന്നുപറയാൻ അദ്ദേഹം മടിച്ചില്ല. ‘ഞാനൊരു എം.എക്കാരനുമാണ്, കോൺഗ്രസുകാരനുമാണ്’ എന്ന് ഉറച്ചുപറയാനുള്ള ധൈര്യം അദ്ദേഹത്തിനുണ്ടായിരുന്നു. അത് രാഷ്ട്രീയത്തോടുള്ള അന്ധമായ വിധേയത്വമല്ല; വിശ്വസിക്കുന്നതിനെ പരസ്യമായി പറയാനുള്ള സത്യസന്ധതയായിരുന്നു. എന്നാൽ സലിം കുമാറിനെ വേറിട്ടുനിർത്തിയത് രാഷ്ട്രീയ നിലപാടുകൾ മാത്രമല്ല. ജീവിതത്തെ കാണുന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ അതുല്യമായ കാഴ്ചപ്പാടാണ്. ഒരു നർമ്മവാചകത്തിനുള്ളിൽ പോലും മനുഷ്യന്റെ മുഴുവൻ ജീവിതാനുഭവങ്ങളും ഒളിപ്പിച്ചുവയ്ക്കാൻ അദ്ദേഹത്തിന് കഴിഞ്ഞിരുന്നു. ഒരു മുഖഭാവം, ഒരു നോട്ടം, ഒരു വാക്കിന്റെ ഉച്ചാരണം- അത്രയും മതിയായിരുന്നു പ്രേക്ഷകനെ പൊട്ടിച്ചിരിപ്പിക്കാനും, അടുത്ത നിമിഷം കണ്ണുനിറയ്ക്കാനും.
മലയാള സിനിമയിൽ ഹാസ്യ താരമെന്ന മുദ്ര പതിപ്പിക്കപ്പെട്ട പലർക്കും ഗൗരവ കഥാപാത്രങ്ങളിലേക്ക് കടക്കാൻ കഴിയാതെ പോയിട്ടുണ്ട്. എന്നാൽ സലിം കുമാർ ആ ചട്ടക്കൂട് തകർത്തു. അച്ഛനുറങ്ങാത്ത വീട് എന്ന ചിത്രത്തിലെ നിസ്സഹായനായ അച്ഛനും, ആദാമിന്റെ മകൻ അബുവിലെ സ്വപ്നങ്ങൾ ചുമന്ന സാധാരണ മനുഷ്യനും, അഭിനയത്തിന്റെ പരമോന്നത കൊടുമുടികളിലേക്ക് അദ്ദേഹത്തെ എത്തിച്ചു. ദേശീയ പുരസ്കാരം അദ്ദേഹത്തിന് ലഭിച്ചത് ഒരു വ്യക്തിയുടെ നേട്ടം മാത്രമായിരുന്നില്ല; ഹാസ്യനടന്മാരെ കുറച്ചുകാണുന്ന സിനിമാ ലോകത്തിനുള്ള ശക്തമായ മറുപടിയുമായിരുന്നു. ട്രോളുകളുടെയും സോഷ്യൽ മീഡിയയുടെയും കാലത്തും സലിം കുമാർ ജീവിച്ചു. പുതിയ തലമുറ അദ്ദേഹത്തെ സിനിമകളിലൂടെ മാത്രമല്ല, മീമുകളിലൂടെയും ഏറ്റെടുത്തു. മലയാളിയുടെ സന്തോഷത്തിലും പരിഹാസത്തിലും പ്രതിഷേധത്തിലും ആഘോഷങ്ങളിലും സലിം കുമാറിന്റെ മുഖം സ്ഥിര സാന്നിധ്യമായി. ഒരു തലമുറയുടെ ഭാഷയായി അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഡയലോഗുകൾ മാറി. അതാണ് യഥാർഥ ജനപ്രീതി.
എന്നാൽ ജനപ്രിയതയുടെ തിളക്കത്തിനപ്പുറം വലിയൊരു മനുഷ്യസ്നേഹിയും അദ്ദേഹത്തിനുള്ളിലുണ്ടായിരുന്നു. 2018-ലെ മഹാപ്രളയകാലത്ത് വടക്കൻ പറവൂരിലെ തന്റെ വീട് ദുരിതബാധിതർക്കായി തുറന്നുകൊടുത്തത് ഒരു വാർത്ത മാത്രമായിരുന്നില്ല; അത് സലിം കുമാർ എന്ന മനുഷ്യന്റെ യഥാർഥ മുഖമായിരുന്നു. സിനിമയിലെ നായകനേക്കാൾ വലിയ നായകത്വം അദ്ദേഹം അവിടെ കാണിച്ചു. കൃഷിയോടുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രണയവും, സാധാരണ മനുഷ്യരോടുള്ള അടുപ്പവും, ജീവിതത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ലാളിത്യവും അദ്ദേഹത്തെ ജനങ്ങളുടെ സ്വന്തം ആളാക്കി.
ജീവിതത്തിന്റെ അവസാന വർഷങ്ങളിൽ ആരോഗ്യപ്രശ്നങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തെ അലട്ടിയിരുന്നു. എന്നാൽ ഒരിക്കലും പരാതിയുടെ ഭാഷ അദ്ദേഹം സ്വീകരിച്ചില്ല. രോഗത്തെയും വേദനയെയും പോലും തമാശയുടെ വെളിച്ചത്തിൽ കാണാൻ ശ്രമിച്ച മനുഷ്യനായിരുന്നു സലിം കുമാർ. അതിജീവനത്തിന്റെ മഹാപാഠമായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവിതം. ഒന്നര വർഷം മുമ്പ് അദ്ദേഹം തന്നെ പറഞ്ഞിരുന്നു: ‘ആയുസ്സിന്റെ സൂര്യൻ പടിഞ്ഞാറോട്ട് ചെരിഞ്ഞു…’ എന്ന്. ഇന്ന് ആ സൂര്യൻ അസ്തമിച്ചിരിക്കുന്നു. പക്ഷേ ചില അസ്തമയങ്ങൾ ഇരുട്ടല്ല സമ്മാനിക്കുന്നത്; മറിച്ച് ആകാശത്ത് നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന വെളിച്ചമാണ്. സലിം കുമാറിന്റെ ജീവിതവും അങ്ങനെയാണ്. അദ്ദേഹത്തെക്കുറിച്ച് ‘നികത്താനാവാത്ത നഷ്ടം’ എന്ന് പറയുന്നത് പോലും അപര്യാപ്തമാണ്. കാരണം നഷ്ടങ്ങൾ പലപ്പോഴും കാലം നികത്തും. എന്നാൽ ചില ശൂന്യതകൾ പകരംവയ്ക്കാനാകാത്തവയാണ്. മലയാള സിനിമയുടെയും മലയാളി മനസ്സുകളുടെയും ചരിത്രത്തിൽ സലിം കുമാർ സൃഷ്ടിച്ച ഇടം അത്തരത്തിലൊന്നാണ്. മരണം മനുഷ്യനെ കൊണ്ടുപോകാം. പക്ഷേ ഒരു കലാകാരനെ കൊണ്ടുപോകാൻ അതിന് കഴിയില്ല. ഓരോ തവണ മണവാളൻ നമ്മെ ചിരിപ്പിക്കുമ്പോഴും, അബു നമ്മെ ചിന്തിപ്പിക്കുമ്പോഴും, ഒരു ട്രോളിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മുഖം തെളിയുമ്പോഴും, ഒരു പഴയ ഡയലോഗ് ഓർമ്മയിൽ മിന്നുമ്പോഴും സലിം കുമാർ വീണ്ടും ജീവിക്കും. അതുകൊണ്ട് ഇത് വിടപറച്ചിലല്ല.
ലോകത്തെമ്പാടുമുള്ള മലയാളി മനസ്സുകളെ ചിരിപ്പിച്ചും ചിന്തിപ്പിച്ചും കരയിപ്പിച്ചും നമ്മോടൊപ്പം നടന്ന ആ പ്രിയപ്പെട്ട മനുഷ്യൻ ഇനി ഓർമ്മകളുടെ ഉമ്മറപ്പടിയിൽ വെയിലായും മഴയായും മഞ്ഞായും തുടരും. മരണം പോലും ഒരുപക്ഷേ ചിരിച്ചുകൊണ്ടാവും അദ്ദേഹത്തെ കൂട്ടിക്കൊണ്ടുപോയത്. കാരണം, സലിം കുമാർ എന്ന ചിരി മലയാളത്തിന്റെ ഹൃദയത്തിൽ നിന്ന് ഒരിക്കലും മായുകയില്ല.
ആദരാഞ്ജലികൾ…